Kunst en cultuur bij Xpect013

De kunst van het beginnen

Voor Faiza begon het acht jaar geleden tijdens een studiedag van het Rijksmuseum, het Stedelijk en het Van Gogh Museum.
“Een kind uit mijn klas vroeg: ‘Juf, ga je daar dan iets mee doen?’ Toen dacht ik: ja, natuurlijk! Vanaf dat moment ging ik elke vrijdagmiddag met groep 3 kunst beschouwen. Gewoon een half uurtje: wat zie je, wat denk je, wat voel je? Kinderen gingen aan. Ze kwamen thuis met verhalen, ouders werden nieuwsgierig, opa’s en oma’s gingen mee naar het museum. Een meisje uit mijn klas had moeite met leren, maar kwam thuis met alle namen van kunstenaars. Toen wist ik: het brengt iets in beweging.”

Later ging Faiza met dezelfde groep verder. Ze introduceerde beeldende opdrachten en ontdekte hoe kinderen zich bleven verwonderen. “We keken ooit samen naar de Victory Boogie Woogie. ‘Juf, het schilderij danst,’ zei een meisje. Ik dacht: precies dat! Het is gemaakt in de jazzperiode en dat moment, dat kinderen écht zien wat kunst doet, dat is pure winst.”

Leren met je handen

Marjo reist als kunstdocent tussen verschillende scholen, op haar bakfiets, volgeladen met materialen en gereedschap. “Ik ben creatief opgeleid en wilde kinderen laten ervaren wat ik zelf voelde toen ik iets maakte. Op veel scholen blijven we hangen bij tekenen of knippen, maar er is zoveel meer. Laat ze vilten, zagen, punniken. Dat klinkt ouderwets, maar voor kinderen is het nieuw. Ik leerde een klas bijvoorbeeld punniken. Na de les kregen ze het klosje mee terug naar de klas. Na een tijdje had ik tachtig punnikklosjes in omloop en toen begonnen we een wedstrijd: welke klas maakt de langste streng? Het hele gebouw was ermee bezig. Er was een jongen die normaal geen minuut stil kon zitten. Tijdens het punniken zat hij opeens rustig, helemaal geconcentreerd op dat draadje. Zijn ouders vertelden later dat ze hem zo nog nooit hadden gezien. Dat is wat werken met je handen met je kan doen.” 

Respect

Faiza en Marjo zien dagelijks hoe kunst kinderen helpt groeien. “In het begin vragen ze: is dit goed? Net als bij rekenen of taal,” vertelt Faiza. “Maar bij kunst is geen goed of fout. Als jij je best hebt gedaan en je vindt het zelf mooi, dan is het goed. Dat leren ze hier. Wat jij mooi vindt, hoeft een ander niet te vinden. Dat is misschien wel de belangrijkste les: respect en waardering voor verschillen. Kwaliteiten die menig volwassene nog mag leren.”

Marjo vult aan: “Ik word het meest blij als kinderen voorbij mijn eigen grenzen gaan. Soms maken ze iets waarvan ik denk: wauw, dat had ik nooit zo bedacht. Dan word ik zelf verrast. Dat is het mooiste aan dit vak: je leert net zoveel van hen als zij van jou.”

Zichtbaarheid

Op De Stappen is kunst zichtbaar in elke gang. “We begonnen ooit met een klein groepje leerkrachten die enthousiast waren,” vertelt Faiza. “Die energie verspreidde zich als een olievlek. Collega’s zagen wat het deed met kinderen en wilden meedoen. Zo werd het iets van de hele school.”

Ook op andere locaties groeit die beweging. “Het begint met mensen die willen,” zegt Marjo. “Organiseer eens een workshop, ga samen naar een museum, haal expertise in huis. Als scholen elkaar inspireren en kennis delen, wordt kunst vanzelf een nóg groter onderdeel van de cultuur van Xpect.”

Tijd en vertrouwen

Leerkrachten die kunst willen geven, hebben vooral tijd en vertrouwen nodig. “Er wordt veel van hen gevraagd,” zegt Marjo. “Een beeldende les vraagt voorbereiding, materialen, aandacht. Dat doe je er niet zomaar bij. Maar als er ruimte en steun is, kan iedereen dit.”

Faiza: “Ik had ook geen opleiding als kunstdocent, alleen interesse. Het begon met één middag, en kijk nu. Je hoeft het niet groot te maken, als je het maar dóet. En als kinderen zien dat hun leerkracht plezier heeft, werkt dat door.”

Een toekomst vol kunst en cultuur

Binnen Xpect013 krijgt kunst en cultuur steeds meer vorm en betekenis.
Faiza: “Het is mooi om te zien hoe collega’s elkaar inspireren en hoe kunst steeds meer verweven raakt met de thema’s in ons onderwijs.” 

Binnen de PLG vinden zij inspiratie. “We leren van elkaar, delen lessen, helpen elkaar verder,” zegt Faiza. “Het laat zien dat kunst en cultuur geen extraatje zijn, maar een essentieel onderdeel van onderwijs en opvang.”
Marjo: “Kunst is geen luxe. Het is een manier om de wereld te begrijpen. En dat gun ik ieder kind.”