Zwemmen is voor iedereen

Een vertrouwd gezicht in de wijk

Jos van de Ven werkt al zestien jaar in Tilburg Oud-Zuid. Als combinatiefunctionaris in dienst van de gemeente verzorgt hij gymlessen, begeleidt naschoolse sportactiviteiten en zet zich in voor gezondheid en beweging in de wijk. Oud-Zuid ligt hem na aan het hart. “Het is een wijk die misschien niet altijd gepolijst is, maar waar je écht iets kunt betekenen. Het is mooi om te zien hoeveel plezier en energie de kinderen halen uit sporten en bewegen.”

Het begin van schoolzwemmen

Toen het Rijk jaren geleden besloot te bezuinigen, werd schoolzwemmen afgeschaft. Dat had grote gevolgen. “We zagen dat sommige kinderen tijdens schoolkamp niet mee konden zwemmen, omdat ze geen diploma hadden. Dat raakte ons. Samen met collega-combinatiefunctionarissen, schooldirecteuren, de gemeente, Stichting Leergeld en de zwembaden hebben we gekeken: hoe kunnen we dit oplossen?” vertelt Jos. Alle seinen stonden op groen: er was draagvlak bij ouders, scholen en partners. Zo werd het initiatief geboren om kinderen uit groep 7 en 8 direct na schooltijd naar het zwembad te begeleiden.

Een aanpak die werkt

Vier groepen van twaalf kinderen trainen wekelijks, van beginners tot diploma-zwemmers. Jos haalt de leerlingen na schooltijd op en gaat mee naar het zwembad. “Het helpt enorm dat de lessen meteen na school zijn. Kinderen hoeven niet eerst naar huis, dus de kans dat ze komen opdagen is groot. Als iemand zijn zwemspullen vergeet, fiets ik nog even samen mee langs huis.”

De verantwoordelijkheid blijft wel bij de kinderen en ouders zelf. Ze moeten zich aanmelden, elke week aanwezig zijn en hun spullen in orde hebben. Soms haken kinderen voortijdig af, maar ook dat levert iets op. “Dan hebben ze in ieder geval ervaren dat ze eigenlijk niet kunnen zwemmen. Dat maakt ze voorzichtiger in het water. Dus zelfs als ze geen diploma halen, leren ze toch iets belangrijks.”

De kracht van korte lijntjes

Wat schoolzwemmen in Tilburg succesvol maakt, zijn de korte lijnen. Jos en zijn collega’s kennen de kinderen persoonlijk, spreken ouders direct aan en schakelen met leerkrachten. “Als een leerling niet komt opdagen, stuur ik een bericht naar de gymdocent van die school. Die spreekt het kind of de ouders de volgende dag aan. Zo houden we grip en blijft de opkomst hoog.”

Samenwerking en steun

Financiering is voor veel gezinnen een struikelblok. Daarom werkt schoolzwemmen nauw samen met Stichting Leergeld. Ouders die het zelf niet kunnen betalen, krijgen steun. Daarbij ontstaat een mooie bijvangst: gezinnen komen ook in beeld voor andere voorzieningen zoals sport of leermiddelen.

Wat het betekent voor kinderen

De verhalen spreken voor zich. Kinderen die eerst langs de kant bleven staan, zwemmen nu vol zelfvertrouwen mee tijdens schoolkamp of kinderfeestjes. “Ik heb een jongetje meegemaakt dat eerst niet wilde, omdat hij vond dat hij al kon zwemmen. Toen een vriendje meeging, gaf hij het toch een kans. Inmiddels heeft hij zijn A en B en wil hij zelfs voor C doorgaan. Dat zijn de successen die je bijblijven.”

Maar ook de bredere impact is groot: minder verdrinkingsgevaar, meer gezondheid, meer meedoen. 

Uitbreiding naar de stad

Na Oud-Zuid volgden ook andere wijken. Noord (zwembad Drieburcht) en het zwembad in de Reeshof hebben inmiddels vergelijkbare programma’s. Ook de islamitische basisschool is gestart, omdat daar veel kinderen zonder diploma bleken. Ook buiten de wijk vinden scholen en ouders de weg naar Jos en zijn collega’s. “We rollen dit stap voor stap uit. Steeds meer kinderen krijgen zo dezelfde kans.”

Meer dan zwemmen alleen

Schoolzwemmen is onderdeel van een bredere aanpak. In Oud-Zuid zit bijna de helft van de kinderen uit groep 3 tot 8 niet op een sportvereniging. Naschoolse sport en bewegen zijn daarom ook belangrijk. Jos organiseert ook wekelijkse sportactiviteiten op onze locaties Don Sarto en De Alm. “Eigenlijk brengen we de vereniging naar de wijk. Kinderen ontdekken sporten zonder verplichtingen, gewoon in hun eigen gymzaal. Dat werkt.”